Opakowanie soczewek kontaktowych zawiera pięć kluczowych oznaczeń: BC (krzywizna bazowa), DIA (średnica), PWR lub SPH (moc), a przy astygmatyzmie dodatkowo CYL i AXIS. Każde z nich odpowiada za inny aspekt dopasowania soczewki do oka. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani badania dopasowującego soczewki kontaktowe.
W skrócie
- BC — krzywizna bazowa w milimetrach, zwykle w przedziale około 8,3–9,0 mm
- DIA — średnica soczewki, najczęściej około 13,8–14,5 mm
- PWR lub SPH — moc korekcyjna w dioptriach, odpowiednik SPH z recepty okularowej po przeliczeniu
- CYL i AXIS — pojawiają się wyłącznie w soczewkach torycznych, przy astygmatyzmie
Co dokładnie znajdziesz na opakowaniu soczewek kontaktowych?
Na blistrze lub pudełku soczewek kontaktowych producent umieszcza zestaw skrótów: BC, DIA oraz PWR albo SPH jako podstawowe parametry każdej soczewki, a przy soczewkach torycznych dodatkowo CYL i AXIS. W naszym salonie klienci najczęściej sięgają po soczewki wiodących producentów, takich jak Alcon, Johnson&Johnson czy CooperVision. U każdego z nich układ tych oznaczeń jest analogiczny, choć układ graficzny opakowania bywa inny.
Te same skróty powtarzają się też w dokumentacji z badania dopasowującego, dlatego warto je rozumieć niezależnie od konkretnej marki soczewek.
Czym jest BC i dlaczego wpływa na komfort noszenia?
BC (base curve, krzywizna bazowa) to promień krzywizny wewnętrznej powierzchni soczewki, wyrażony w milimetrach, zwykle w przedziale około 8,3–9,0 mm, przy czym najczęściej spotykaną wartością w soczewkach miękkich jest 8,6 mm. Mniejsza wartość BC oznacza soczewkę bardziej „stromą”, czyli bardziej dopasowaną do wypukłego kształtu rogówki, a większa oznacza soczewkę bardziej płaską.
Zbyt płaska baza względem krzywizny rogówki danej osoby sprawia, że soczewka nadmiernie się przesuwa, a zbyt stroma, że przylega zbyt mocno, co obniża komfort i może wpływać na dotlenienie rogówki. Dlatego BC dobiera się indywidualnie, biorąc pod uwagę krzywiznę rogówki zmierzoną podczas badania, a nie na podstawie samej mocy korekcyjnej.
Co oznacza DIA i dlaczego rozmiar soczewki ma znaczenie?
DIA (diameter, średnica) to całkowita szerokość soczewki mierzona od krawędzi do krawędzi, w soczewkach miękkich najczęściej mieszcząca się w przedziale około 13,8–14,5 mm. Soczewka musi być wystarczająco duża, by w pełni pokrywać rogówkę przy każdym ruchu oka, ale nie na tyle duża, by wywoływać wrażenie ciała obcego na oku.
DIA i BC działają zawsze razem, a nie osobno: ta sama średnica przy różnej krzywiźnie bazowej daje inny efekt dopasowania, dlatego przy doborze soczewek te dwa parametry ocenia się łącznie, nie pojedynczo.
Czym różni się PWR/SPH od wartości na recepcie okularowej?
PWR (power) lub SPH na opakowaniu soczewki kontaktowej to moc korekcyjna w dioptriach, zapisywana ze znakiem minus przy krótkowzroczności i plus przy nadwzroczności, dokładnie tak jak SPH na recepcie okularowej, ale niekoniecznie o tej samej wartości liczbowej. Przy wadach powyżej około 3,25–4,00 dioptrii wartość PWR w soczewce kontaktowej różni się od wartości SPH w okularach ze względu na odległość wierzchołkową, czyli odległość soczewki okularowej od oka.
To dlatego przeniesienie liczby wprost z recepty okularowej na zamówienie soczewek kontaktowych przy większej wadzie wzroku prowadzi do błędnej korekcji, mimo że obie recepty dotyczą tego samego oka.
Kiedy na opakowaniu pojawiają się CYL i AXIS?
CYL i AXIS pojawiają się na opakowaniu wyłącznie w przypadku soczewek torycznych, przeznaczonych do korekcji astygmatyzmu: CYL określa moc dodatkowej korekcji cylindrycznej, a AXIS oś, pod jakim ta korekcja musi być ustawiona na oku. W przeciwieństwie do zwykłych soczewek sferycznych, soczewki toryczne muszą dodatkowo utrzymywać stałą orientację podczas mrugania i ruchu oka, żeby oś korekcji nie „obracała się” na rogówce.
Brak CYL i AXIS na opakowaniu oznacza soczewkę sferyczną, przeznaczoną wyłącznie do korekcji krótko- lub nadwzroczności, bez komponentu astygmatycznego.
Dlaczego nie da się „zgadnąć” BC i DIA na podstawie recepty okularowej?
Recepta okularowa opisuje wyłącznie moc soczewki i rozstaw źrenic. Nie zawiera żadnej informacji o krzywiźnie rogówki ani jej wielkości, ponieważ te dane nie są potrzebne do wykonania okularów. BC i DIA wymagają osobnego pomiaru krzywizny rogówki, którego nie da się odtworzyć na podstawie samej mocy korekcyjnej z recepty na okulary.
Z tego powodu przejście z okularów na soczewki kontaktowe zawsze wymaga dodatkowego badania, nawet jeśli sama wada wzroku od dawna pozostaje bez zmian.
Jak wygląda dobór tych parametrów w praktyce?
Zanim zaproponujemy konkretny model soczewek, sprawdzamy, czy dana osoba nie ma przeciwwskazań do ich noszenia, a następnie dobieramy BC, DIA i moc na podstawie badania, przekazując zestaw soczewek próbnych do przetestowania. Po okresie próbnym wykonujemy badanie kontrolne, sprawdzając, jak soczewka zachowuje się na oku w codziennym użytkowaniu, a nie tylko bezpośrednio po założeniu w salonie.
Rekomendujemy wyłącznie soczewki sprawdzonych producentów, takich jak Alcon, Johnson&Johnson czy CooperVision. Wysokiej jakości materiał ogranicza ryzyko przesuszenia oka i utraty komfortu nawet przy wielogodzinnym noszeniu, niezależnie od tego, jak precyzyjnie dobrano same BC i DIA.
Podsumowanie
- BC i DIA jako parametry dopasowania soczewki do kształtu i wielkości rogówki, niezwiązane bezpośrednio z ostrością widzenia
- PWR/SPH jako moc korekcyjna, różniąca się od wartości okularowej przy silniejszych wadach wzroku
- CYL i AXIS pojawiające się wyłącznie w soczewkach torycznych, przy astygmatyzmie
- Osobne badanie dopasowujące jako warunek konieczny doboru wszystkich tych parametrów naraz
